به گزارش خبرگزاری حوزه، اول خردادماه سال ۹۸ بود که رهبر شهیدمان در دیداری با جمعی از دانشجویان از ایدهی توسعه و تقویت حلقه های میانی در کشور سخن به میان آورده و این چنین حکیمانه، معنایی تازه به رابطه جامعه مدنی و جامعه سیاسی بخشیدند. ایشان، مسئولیت برنامه ریزی، پیگیری و فعالیت لحظه به لحظه برای هدایت افکار عمومی و جامعه را متوجه مجموعه هایی برآمده از خود ملت دانسته و از این مجموعهها با عنوان "حلقههای میانی" یاد کردند.
پیگیری مطالبات مردمی با روحیه جهادی
امام و رهبر شهید انقلاب در سخنرانی آن روز از حرکتهایی یاد کردند که به جای حذف مردم از متن کنشگری و مشارکت سیاسی و فرهنگی و اجتماعی، جامعه و مردم را یاری نموده و مطالبات و نیازهای آنان را پیگیری و تحقق می بخشند و مشخصاً در این زمینه اشاره داشتند که حضور جوانان جهادی در میدان پرخطر کرونا، حضور فعال در قبال مسائل بینالمللی مانند قضیه نشریه موهن فرانسوی، انفجار در دانشگاه کابل و مسائل فلسطین و یمن، اظهارنظر و موضعگیری در قضیه افاِیتیاف، تقویت مصوبه راهبردی مجلس در موضوع هستهای و واکنش به مشکلات خصوصیسازیها که بعضی از آنها نیز به نتیجه رسید، از مصادیق تحسینبرانگیز اقدامات تشکلهای مردمی و دانشجویی و در واقع از برکات حلقههای میانی است.
آنچه از کلام گهربار قائد شهید میتوان استفاده کرد این است که حلقههای میانی اساساً مفهومی است که بهعنوان پاسخی ساختاری به چالشهای مشارکت مردمی در نظام جمهوری اسلامی مطرح شده است. نکته حائز اهمیت اینکه؛ این حلقهها بهعنوان واسطهای بین فرد و حاکمیت، نقش پیونددهنده مردم با ساختارهای قدرت را ایفا میکنند و در عین حال، هویتی جمعی و انقلابی به جوانان مومن و کنشگران اجتماعی میبخشند.
از سوی دیگر باید توجه داشت که برخلاف مدلهای غربی و شرقی که یا بر فردگرایی تمرکز دارند و یا بر برابری مطلق تأکید می کنند، نظام اسلامی بر عدالتِ مبتنی بر تفاوتهای ذاتی، شایستگیها و ظرفیتهای انسانی استوار است و لذا در این چارچوب، حلقههای میانی از نهاد خانواده گرفته تا گروههای تشکیلاتی، به سان زنجیرهای هستند که بر مؤلفهی مسئولیتپذیری و عاملیت اجتماعی تأکید دارند.
فلسفه شکل گیری حلقه های میانی
دکتر مریم منصوری، استاد حوزه و دانشگاه در همین رابطه گفت: مفهوم حلقه های میانی بر این اصل استوار است که در هر نظام اجتماعی، انسانها متفاوت هستند و طیف ها و اقشار متعددی را تشکیل میدهند و در این تقسیم بندی اجتماعی، برخی از افراد جامعه واجد نقشی تحت عنوان حلقه میانی میشوند.
وی همچنین افزود: در نظام های فلسفی و سیاسی کهن، ساختار اجتماعی از فرد شروع می شد، سپس خانواده، و در نهایت دولت یا مدینه شکل می گرفت. در نگاههای لیبرال نیز، احزاب و ساختارهای حزبی به عنوان واسطه ارتباط بین فرد و حکومت مطرح شدهاند. اما در جامعه ما، این ساختارها به دلیل درگیری با مناسبات قدرتی که در نگاه انقلاب اسلامی مشروعیتی ندارند، کارآمدی لازم را نداشته اند. در نگاه انقلاب اسلامی، سیاست و قدرت به خودی خود هدف نیستند، بلکه ابزاری برای اشاعه معنویت و تحقق سعادت انسان به شمار می روند. در این چارچوب، حلقه های میانی میتوانند نقش موثرتری در هویت سازی جوان مومن انقلابی ایفا کنند.
وی ادامه داد: آنچه رهبر شهید انقلاب بر آن تأکید داشتند ناظر به لزوم دغدغه مندی اجتماعی این طیف است و این که این ها کسانی هستند که به اهمیت مسئولیت اجتماعی خود به خوبی واقف میباشند. در این مهم بحث کلیدی این است که این افراد می بایست در چارچوب یک نگاه تشکیلاتی مبتنی بر آرمان های انقلابی به فعالیت بپردازند چرا که این فعالیت دقیقاً در نقطه ای قرار می گیرد که فرد، خانواده، مناسبات اجتماعی و ساختار حاکمیت، همگی در یک زنجیره پیوسته قرار دارند و به همین خاطر ما معتقدیم که حلقه های میانی در این زنجیره، واسطه ارتباط بین مردم و حاکمیت محسوب می شوند.
اهمیت نظم و ساختار در فعالیت ها
منصوری تأکید کرد: امام شهید ما در همین رابطه بیان داشتند که فعالیت حلقه های میانی باید به نحوی باشد که در وهله نخست، نظم و ساختار داشته باشد، ضمن آن که به هر حال اعطای هویت به این حلقه ها از منظر هویتی، میتواند نقطه اتصال و قوت اصلی باشد.
وی با تأکید بر لزوم برنامه ریزی جهت رشد و توسعه و تقویت حلقه های میانی ابراز داشت: بر اساس رهنمودهای امام و رهبر شهیدمان، فعال سازی این حلقه ها، بزرگترین نقطه قوت انقلاب اسلامی را شکل می دهد چرا که ما در اینجا از اهمیت و ضرورت حضور و عاملیت مردم سخن به میان می آوریم و لذا حاکمیت هرچه این حلقه ها را فعالتر نگه دارد، جامعه و هویت اجتماعی آن محفوظ تر خواهد ماند.
توجه جدی به چند نکته کلیدی برای تقویت فعالیت حلقه های میانی در جامعه حائز اهمیت است که نخستین آن ناظر به اصل تقویت روحیه جمعی است؛ توضیح بیشتر آن که این روحیه در جامعه ما باید تقویت شود تا ما بتوانیم بر مشکلات موجود فائق شویم، ضمن آن که در همین راستا باید از ظرفیت علوم انسانی و اسلامی به شایستگی بهره ببریم.
نکته مهم بعدی، ایجاد حس قدرت در مردم است و شرایط کنونی می طلبد که برای موفقیت در امر مقابله با آسیب های اجتماعی از فضای واقعی برای مشارکت مردم استفاده کنیم، کما این که در بسیاری از موارد تجربه نشان داده که خیریه ها و گروه های مردمی حتی موثرتر از دستگاه های دولتی و حاکمیتی عمل می کنند، به این خاطر که در آن جا افراد حس مؤثربودن دارند و این تأثیرگذاری در سایه رشد و توسعه حلقه های میانی بیشتر از قبل در بین افراد جامعه احساس می شود.
تقویت روحیه دینی مبتنی بر مسئولیت اجتماعی
مساله مهم دیگر، ناظر به تلاش هدفمند به منظور تقویت روحیه دینی مبتنی بر مسئولیت اجتماعی است چه آن که دین در نگاه اسلامی، تنها محدود به اعمال فردی نیست، بلکه در همه لحظات زندگی حتی در نماز شب به مناسبات اجتماعی توجه دارد. به عنوان مثال در نماز شب، از مومن خواسته می شود برای چهل مومن دیگر دعا کند. بحث بر سر این است که چنین رویکرد و نگاهی، آدمی را از تکلیف مداری فردی به تکلیف مداری اجتماعی سوق داده و خودش زمینه ساز تقویت فعالیت های اجتماعی دیگر می شود.
انتهای پیام
نظر شما